Ngày 30-10, Bộ Y tế (Cục Quản lý Khám chữa bệnh) phối hợp cùng Merck Export GmbH Việt Nam (Merck Việt Nam) công bố tài liệu “Hướng dẫn thực hành Dược lâm sàng cho dược sĩ trong một số bệnh không lây nhiễm”.

Đây là tài liệu hướng dẫn đầu tiên cấp quốc gia về thực hành dược lâm sàng có tính pháp lý được soạn thảo bởi các chuyên gia đầu ngành cả nước dưới sự chủ trì của Bộ Y tế

Phát biểu tại buổi lễ, PGS.TS.BS.Lương Ngọc Khuê – Cục trưởng cục Quản lý Khám chữa bệnh cho biết, tài liệu cung cấp cho các dược sĩ lâm sàng những hướng dẫn về thực hành thuốc cũng như các kiến ​​thức về thuốc trong 3 bệnh lý thời sự nhất hiện nay: đái tháo đường, tim mạch, ung thư. “Đây là 3 mảng bệnh được chú trọng trong chiến lược quốc gia phòng chống các bệnh không lây nhiễm giai đoạn 2015-2025 vì những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước do số người mắc bệnh nhiều, bệnh gây tàn tật và tử vong cao. Phòng, chống các bệnh không lây nhiễm hiệu quả sẽ hạn chế số người mắc bệnh này trong cộng đồng, ngăn chặn tàn tật, tử vong sớm và giảm quá tải tại các bệnh viện. Chính vì thế, khi nâng cao năng lực người dược sĩ lâm sàng trên 3 mảng bệnh này sẽ cùng chung tay với người bác sĩ để điều trị các bệnh nhân này hiệu quả và tối ưu hơn, mang lại những lợi ích thiết thực cho chính bệnh nhân và xã hội” – PGS.Lương Ngọc Khuê đánh giá.

Đây là tài liệu đầu tiên và có tính pháp lý về thực hành dược lâm sàng, được xây dựng bởi các nhà chuyên môn và những nhà thực hành lâm sàng đầu ngành trên khắp 3 miền nên nội dung khá phù hợp thực tiễn và tính chất vùng miền. Nội dung quyển sách cũng mang đậm nét thực hành hơn hàn lâm, dễ áp dụng ở mọi hạng bệnh viện và mọi nguồn nhân lực, từ đó mở ra một kỷ nguyên mới của ứng dụng thực hành dược lâm sàng, đồng thời giúp nâng tầm dược lâm sàng Việt Nam hội nhập cùng khu vực và thế giới. (đọc tiếp)

Tài liệu đính kèm:

1. Đái tháo đường
   • Hướng dẫn sử dụng Insulin dạng lọ
   • Hướng dẫn sử dụng Insulin dạng bút tiêm
   • Đặc điểm các loại Insulin
   • Cách sử dụng thuốc đái tháo đường không phải Insulin
2. Tim mạch
   • Liều dùng các thuốc tim mạch
   • TDKMM các thuốc tim mạch
   • CCĐ và thận trọng của các thuốc tim mạch
   • Tương tác thuốc của các thuốc tim mạch
3. Bản full (pdf)

1. BS đang sử dụng Aldan 10mg để điều trị tăng huyết áp cho BN với liều 10mg/lần/ngày. BS muốn tăng liều lên 20mg có được không và có nên chia liều thành 2 lần/ngày k?
   • Trả lời:

Các thông tin tra cứu được:
Trong điều trị cao huyết áp lẫn đau thắt ngực liều khởi đầu thông thường là 5mg một lần/ngày, có thể tăng đến liều tối đa 10mg một lần/ngày tùy theo đáp ứng của từng người bệnh [1].
Khuyến cáo dùng thuốc ngày 1 lần hơn là nhiều lần trong ngày để tăng sự tuân thủ điều trị [2]
=> Khuyến cáo: không tăng liều Aldan, có thể sử dụng phối hợp với các nhóm thuốc khác điều trị tăng huyết áp (lợi tiểu thiazid, ACEI/ARB) để đạt hiệu quả điều trị
TLTK: [1]. Tờ HDSD aldan 10mg
[2]. Khuyến cáo THA 2018 -BYT

2. Chế độ liều furosemid khi chuyển từ đường tĩnh mạch sang đường uống?

Trả lời:

Các thông tin tra cứu được:
Furosemid có sinh khả dụng bằng 50% vì vậy, mức liều tương đương khi chuyển từ đường tĩnh mạch sang đường uống theo tỷ lệ 1:2 [1],[2]
TLTK: https://www.studyblue.com/notes/note/n/cardiovascular-renal-drugs-part-i/deck/14382482

3. Khác biệt giữa Aminoplasma, Aminoplasma Hepa và Morihepamin? Có thể dùng thay thếcho nhau được không?

Trả lời: a) Aminoplasma và Aminoplasma Hepa Thành phần các acid amin ở cả 2 chế phẩm giống nhau. Khác nhau ở hàm lượng từng loại acid amin (loại hepa có Hàm lượng cao amino mạch nhánh,giảm amino mạch vòng(nhân thơm) và hàm lượng methionine (trong đó amino mạch vòng và methionine đã được nghiên cứu tăng sự sản xuất các gốc ôxi hóa tự do trong ti thể và tăng sự tổn thương ôxi hóa mARN trong ti thể của tế bào gan dẫn đến gây độc tế bào gan)

b) Aminoplasma hepa và morihepamin Khác nhau về thành phần (chế phẩm morihepamin chứa đồng phân dạng L). 1 số thông tin là đồng phân L có tác dụng trên gan cao hơn, còn chế phẩm D thường có các tác dụng khác (ví dụ D-leucin có nghiên cứu có tác dụng chống động kinh) Vì vậy mà nồng độ acid amin của 2 chế phẩm cũng khác nhau (cùng thể tích 500ml, Aminoplasma có nồng độ 10%; trong khi Morihepamin có nồng độ 7,585%)

4. Cơ chế gây phù của amlodipin?

Trả lời: Phù do Amlodipin được gây ra bởi những thay đổi cục bộ về áp lực thủy tĩnh. Nhóm chẹn kênh Canxi (CCB) có đặc tính giãn mạch trên động mạch lớn hơn so với tĩnh mạch (hình 1). Sự chênh lệch về đặc tính giãn mạch này cho phép dịch di chuyển vào khoang kẽ dẫn đến phù nề. Các CCB tác dụng dài cho thấy tỷ lệ phù thấp hơn so với các CCB tác dụng ngắn. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ phù chân thay đổi theo các CCB khác nhau. Nghiên cứu của Leonetti, cho thấy amlodipine có tỷ lệ phù cao hơn đáng kể (19%) so với Lercanidipine và Lacidipine. Vì thuốc chẹn kênh canxi gây ra chủ yếu liên quan đến giãn mạch chứ không phải do ứ dịch vì vậy sử dụng thuốc lợi tiểu không phải là phương pháp điều trị hợp lý để giảm phù ngoại biên.

Hướng xử trí (tham khảo)

a) CCB kết hợp với ACEI / ARB
Tỷ lệ thấp hơn đáng kể của amlodipine gây ra phù chân nhận thấy trong các thử nghiệm lâm sàng của CCBs với sự kết hợp của ARB và ACEI so với CCB đơn trị liệu. Một phân tích tổng hợp so sánh đơn trị liệu bằng amlodipine với chế độ trị liệu kết hợp đã kết luận rằng đơn trị liệu bằng amlodipine có liên quan đến tỷ lệ phù ngoại biên cao hơn.

b) Cilnidipine

Cilnidipine là lựa chọn thay thế phù hợp cho bệnh nhân bị phù chân do amlodipine
Cilnidipine là một CCB thế hệ thứ tư với cơ chế chẹn kênh canxi loại L / N. Việc phong tỏa các kênh canxi loại N có hiệu quả ức chếhệ thống thần kinh liên quan trong hệ thống tim mạch, bao gồm hệ thống thần kinh giao cảm và hệ thống angiotensin rennin (RAAS).Vì vậy, Cilnidipine gây giãn mạch (ngăn ngừa co mạch trung gian giao cảm) cùng với giãn động mạch dẫn đến giảm áp lực thủy tĩnh mao mạch dẫn đến không bị phù

Nguồn: https://www.researchgate.net/publication/305351022_Calcium_channel_blockers_induced_pedal_edema_mechanism_and_treatment_options_Review